တၢင်းပဵၼ်လိ

တၢင်းပဵၼ်လိ

လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်၊ လၢႆးယူတ်းယႃလႄႈ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ

တၢင်းပဵၼ်လိဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းမူၵ်ႇယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈ (ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈလိ)ၼၼ်ႉ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇ တင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႈ။ ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးၶွၼ်ႈၵၼ်သေ ယဵၼ်ၵွၼ်ႈလိ(လုၵ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ)ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

တႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈတႆသေယဝ်ႉ လူင်းမႃးၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထူင်ယဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေႇပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်းတႆယဝ်ႉ။ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယင်းဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉမႅၼ်ႈသေဢိတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းလႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇဢိုတ်းပႅတ်ႈလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵပ်းၵႅၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းမႃးထိုင်လႆႈၼႂ်းလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ၵိုတ်းထင်ယူႇဝႆႉၼႂ်းတႆၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉပဵၼ်လိသေ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းသႅၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ သႅၼ်းၶၢဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢႃႇယုႁႃႈသိပ်းၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢမ်ႇသူႈပဵၼ်။ ၽူႈၸၢႆးပဵၼ်ၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢဝ်းၵေႃႉၼႆႉ ၽူႈၸၢႆးၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈမွၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉသေ ၽူႈယိင်းၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ် NHS ဝႃႈၸိုင် လိၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ -

  • ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးပရူဝ်ႇတဵၼ်းၼမ်ပူၼ်ႉ
  • ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈယႂ်း (ၾၢႆႇၿိူဝ်ႇ) ဢႄႇပူၼ်ႉ
  • ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တဵမ်ထူၼ်ႈ
  • ၸပ်းၸွမ်းၸိူဝ်ႉၸွမ်းၶိူဝ်း
  • သၢႆငၢႆၼႂ်းလမ်းသႆႈသေလွင်ႈလွင်ႈဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
  • ၵိၼ်ယႃသေၸိူဝ်ႉသေပိူင် (မိူၼ်ၼင်ႇ Asprin) ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတၢင်းပဵၼ်လိၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢၼ်ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ႁႅင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈႁႄႈ (လႄႈထၢတ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်) ဢၼ်မီးၼႂ်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းသေ ၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉဢႄႇၼႃႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။

လိၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွၼ်ႈၵိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ (Uric Acid) ၵေႃႈၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးမူင်ႈမႅင်းသေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်လိယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်လႆႈထႅင်ႈ %50 ယဝ်ႉ။

လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်လိ

  • ၸဵပ်းၵႅၼ်းငၢၼ်းငၢၼ်းၸွမ်းသင်လင်၊ ဢႅဝ်လႄႈပဵမ်ႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
  • ၼင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ယူႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁၢင်ႈဢမ်ႇယူႇသႃႇလူမ်ၸႂ်
  • တွင်ႉၵမ်းၵမ်းၸဵပ်းၸဵပ်းၵႅၼ်းၵႅၼ်းသေ ႁၢၵ်ႈ
  • မီးလိူတ်ႈပႃးမႃးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
  • ၵမ်းၵမ်းၶႂ်ႈယဵဝ်ႈ

လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈႁၼ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ မီးလၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇၵႅၼ်းသင်လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။

လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်

  • တိၼ်မိုဝ်းတူဝ်ၶိင်းၵတ်းလၢင်ႈသေ မီးလူမ်းၼၢဝ်
  • မိူဝ်ႈယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်း
  • ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၶုၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈမဵၼ်

တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ တူၺ်းဢဝ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းသေယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းလွၵ်းလၢႆး

  1. ႁဵတ်းဢႅၵ်ႉသရေးတီႈၼႃႈတွင်ႉ (တီႈပုမ်)
  2. ဢၢတ်ႇထရႃႇသၢဝ်းၻ်
  3. IVU ဢမ်ႇၼၼ် IVP (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်မေႃယႃၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းတႆ)
  4. CT Scan (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်လႆႈဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ်ၵူႈပွတ်းပွတ်းသေ မိူၼ်ႁၢင်ႈပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။)

ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းႁၼ်လႆႈၵွၼ်ႈလိယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸႅတ်ႈလိူတ်ႈ၊ ၸႅတ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈ လႄႈ ၸႅတ်ႈတူၺ်းၵွၼ်ႈလိဢွၼ်ႇဢၼ်လႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီႁႃယူတ်းယႃ?

  • မိူဝ်ႈဢၼ်သၼ်လင်၊ ဢႅဝ် လႄႈပဵမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်းမိူၼ်မၼ်းတမ်တႅင်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
  • မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဵဝ်ႈယၢပ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇသေဢၼ်ဢၼ်မႃးဢိုတ်းတၢင်းပႆၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
  • မိူဝ်ႈဢၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးပႃးလိူတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး

လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်လိ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ?

သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိမၼ်းလဵၵ်ႉၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၼၼ်ၸိုင် မေႃယႃၶဝ် လႅပ်ႈတေပၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵႄႈပၼ်လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵူၺ်းသေ တေတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶုၼ်ႇ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဢူၼ်ၼွၼ်းႁူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၼင်ႈၸႄႈဝႆႉၼႂ်းဢၢင်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉမႆႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်း ၶႅၼ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်လိၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၸိုင် လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၼၼ်ႉ တေႁိုင်ဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႈလိလႆဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵေႃႈ တေႁၢႆၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။

သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မိူဝ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယႂ်ႇလႄႈဢိုတ်းဝႆႉလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈပွင်းမႃးၸိုင် ဢမ်ႇၼၼ် မေႃယႃၶဝ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းယႂ်ႇတၢင်းလဵၵ်ႉၵွၼ်ႈလိ၊ ဢိင်ၼိူဝ်မဵဝ်းလႄႈတီႈယူႇၵွၼ်ႈလိသေယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉသေလၢႆးလၢႆးသေ ယူတ်းယႃယဝ်ႉ။

ESWL (extracorporeal shock wave lithotripsy, more commonly referred to as lithotripsy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆသႅင်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉသေယဝ်ႉ သျႂတ်ႉႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇသေ ႁႂ်ႈမၼ်းလႆလူင်းမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

PCNL (percutaneous nephrolithotomy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပေလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

Uteroscopy လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမူၵ်ႇယဵဝ်ႈသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၽႃႇတတ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးတၢင်းၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈသၢႆငၢႆၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢၵ်ႈၸိုင် မေႃယႃၶဝ် တေၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၽႃႇတတ်းသေ ယူတ်းယႃယူႇယဝ်ႉ။

လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ

တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ယဝ်ႉယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွၵ်းလၢႆးလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မဵဝ်းသင်ၼႆၸိုင် ယိုင်ႈၶႅၼ်း ၸၢင်ႈႁႄႉၵင်ႈမၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ်မေႃယႃၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။

ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ၵူႈဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်လိူဝ်ရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းတေလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းလႄႈလွၵ်းပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈပိူင်တၢႆသေတႃႉ ပၵတိမၼ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း 6 ၵွၵ်းတေႃႇ 8 ၵွၵ်း (1.2 လီတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်လိမႃးၸိုင် ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်သေၼႆႉထႅင်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ၊ ၵေႃႇၾီႇလႄႈ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၼမ်ႉတႅင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉလိပ်းၼႆႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်းပဵၼ်လိၸိုင် ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃလႄႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢၼ်လီတွၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸွႆႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းႁူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၶျေႃးၵလႅတ်ႉ၊ ၽၵ်းၵီးၶႄႇ (celery)၊ မၢၵ်ႇဢိတ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ၊ သတြေႃႇပႄႇရီႇ၊ ၽၵ်းႁူမ်ၼၢမ်၊ ၼေႃႇမိူင်းထႆး (ၼေႃႇမႆႉၾရင်ႇ =  asparagus)၊ ၼမ်ႉၼဵင်ႈလမ် လႄႈ ဝီႇတႃႇမိၼ်ႇ C ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်(urate) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး တပ်း၊ တႆ၊ ၶူင်းၼႂ်း၊ ပႃမၢင်ၸိူဝ်း (မိူၼ်ၼင်ႇပႃသႃႇၻိၼ်း = ငါးသေတ္တာ) လႄႈ ၼင်တူဝ်သွင်တိၼ်(မိူၼ်ၼင်ႇ ၼင်ပဵတ်း၊ ၼင်ၵႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ) ယူႇယဝ်ႉ။

ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပူၼ်ႉသွင်ၵရမ်ႇ (မွၵ်ႈၶိုင်ႈၸေႃႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ)။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းၼမ်ၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ သုင်ၶိုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈငၢႆႈၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ။

 

ပီႈၸၢႆးလူင်

16/April/2015